Zvanični magazin Francuske mornarice navodi da je laser protiv dronova postavljen na palubi nosača aviona Charles de Gaulle tokom juna. Objavljeni opis ne otkriva ime sistema, ne izveštava o eventualnim okršajima i ne precizira da li je brod bio u plovidbi dok je uređaj radio.
The sailors and air defenders who watch a carrier’s airspace have a crowded picture to work with. Jets launch and recover, helicopters and escorts share the same sky, and a small drone flying low over the water gives sensors little to hold. A weapon meant to stop that drone has to find it, stay on it from a moving deck, and fire without adding risk to anything else in the air.
Posade mornarice i vazdušna odbrana koja prati vazdušni prostor nosača aviona imaju gusto iscrtanu sliku na koju se oslanjaju. Jezdi i borbeni avioni uzlaze i sleću, helikopteri i pratioci dele isti nebo, a mali dron koji leti nisko iznad vode ostavlja senzorima malo prostora za zadržavanje cilja. Oružje namenjeno za zaustavljanje tog drona mora da ga pronađe, ostane na njemu dok je paluba u pokretu i puca bez povećanja rizika za bilo šta drugo u vazduhu.
The French Navy has now described a trial that put a laser into that picture. Its official magazine, Cols Bleus, reported in its October issue that a counter-drone laser was set up on the flight deck of FS Charles de Gaulle (R91) from June 4 to 8, during the La Fayette 26 deployment.
Francuska mornarica je sada opisala probu koja je ušla u tu sliku. Njen zvanični magazin, Cols Bleus, u oktobarskom izdanju je objavio da je laser protiv dronova postavljen na letnu palubu FS Charles de Gaulle (R91) od 4. do 8. juna, tokom rasporeda La Fayette 26.
The account confirms that the equipment went aboard and that the Navy considers the trial a success. It does not say whether the laser engaged a drone, how many, at what range, or whether the carrier was at sea when the laser operated. Those details separate a successful installation from a weapon a watch team can count on in a crowded air picture.
Izveštaj potvrđuje da je oprema dopremljena na brod i da mornarica smatra probu uspešnom. Nije navedeno da li je laser angažovao dron, koliko ih je bilo, na kojoj daljini, niti da li je nosač bio na moru kada je laser radio. Ti detalji odvajaju uspešnu instalaciju od oružja na koje posada može da računa u gustoj vazdušnoj slici.
Šta je ispitivanje utvrdilo
Cols Bleus okvirno je junsku probu postavio oko integracije: da li se laser može premestiti na brod, montirati na palubu za uzletanje i ostati u radu u uslovima kojima do sada nije imao priliku da se suoči. Osoblje Francuskog vazduhoplovno-svemirskog trupa, iz centra za vojnu vazdušnu stručnost u Mont-de-Marsanu i iz eskadrile za zemaljsku odbranu vazduha u Istresu, sprovelo je instalaciju, navodi magazin.
Cols Bleus okvira junsku probu oko integracije: da li se laser može preseliti na brod, montirati na palubu za uzletanje i ostati aktivan u uslovima koje do sada nije imao prilike da isproba. Osoblje Francuskog vazduhoplovnog i svemirskog trupa iz službenog centra za vojnu vazdušnu ekspertizu u Mont-de-Marsanu i iz eskadrile za zemaljsku odbranu vazduha u Istresu sprovelo je instalaciju, kako je magazin preneo.
The system was transported by air, lifted aboard by crane, and assembled in about four hours. It comprised a turret carrying cameras, a light detection and ranging (lidar) sensor, and the laser, plus a cooling unit and an operator console. The magazine said the trial validated the laser’s behavior through that handling and in the region’s extreme climate.
Sistem je transportovan vazdušnim putem, podignut kranom na palubu i sastavljen za oko četiri sata. Sastojao se od kule sa kamerama, lidar senzora za detekciju i razdalinu (lidar) i lasera, uz dodatnu jedinicu za hlađenje i radnu konzolu. Magazin je naveo da je probno ispitivanje potvrdilo ponašanje lasera tokom rukovanja i u izuzetno izazovnim klimatskim uslovima te regije.
The account stops short of weapon performance. It mentions no target drones, no live fire, no ranges achieved, and no interception results. The installation took place during a port call, according to the magazine, while French and European defense outlets placed the carrier’s area of operations at the time in the Gulf of Oman. No published account says the laser was energized or tracked a target while the ship was underway.
Izveštaj ne ulazi u performanse oružja. Nije pomenuto da li su mete dronovi, nema gađanja uživo, nema postignutih dometa i nema rezultata presretanja. Instalacija je izvedena tokom boravka u luci, navodi magazin, dok su francuski i evropski izvori za odbranu tada locirali operativnu zonu nosača u Zalivu Omaanu. Nijedan objavljeni izveštaj ne kaže da je laser bio uključen ili da je pratio metu dok je brod bio na plovidbi.
Cols Bleus takođe ne navodi naziv sistema, opisujući ga samo kao laser protiv dronova. Neimenovani podoficir Vazduhoplovnih i svemirskih snaga rekao je magazinu da je to prvi probni pokušaj na brodu mornarice. Analitičari odbrane primetili su da fotografisana oprema liči na HELMA-P, laser koji je francuska kompanija CILAS počela da razvija 2017. godine, a koji je mornarica testirala na fregati za odbranu vazduha Forbin (D620) u junu 2023, što ostavlja sumnju u opis prvog probnog.
Šta more dodaje
Probe Forbin održane su od 12. do 14. juna 2023, u Mediteranu, koje su sproveli Francuska direkcija za naoružanje (DGA), mornarica i CILAS, Defense Industry Europe izvestio je tada. HELMA-P, skraćeno za High Energy Laser for Multiple Applications-Power, već je prošao kopenska testiranja 2020. i 2021. godine. Nakon testova Forbin, Ministarstvo oružanih snaga saopšilo je da je sistem pokazao efikasnost i preciznost protiv dronova na moru i da je rad otvorio put eventualnoj integraciji na brodovima mornarice.
Demonstrator koji je testiran u Francuskoj radio je oko 2 kilovata i neutralisao dronove na udaljenosti do 1.000 metara pod uslovima testiranja, Army Recognition izvestio je, dodajući da te brojke nisu potvrđene za opremu na Charles de Gaulle. Na toj udaljenosti, laser bi bio završni sloj, angažujući dron koji se već približio brodu.
Brodska upotreba komplicira svaki korak. Zračni snop mora da ostane na pokretnoj mete sa pokretne palube, a vlažnost, morska raspršivanje i vazdušna turbulencija sve to degradiraju, primetio je Army Recognition. Francuski odbrambeni sajt Zone Militaire opisao je HELMA-P kao sistem koji uništava metu oštećujući njenu strukturu u roku od nekoliko sekundi. Za operatera, te sekunde znače vreme tokom kojeg topnička kola ostaje na jednoj dron-kmetu pre nego što se okrene ka sledećoj.
Napajanje i hlađenje su takođe otvorena pitanja. Nijedan od objavljenih izveštaja ne kaže da li je laser crpo električnu mrežu nosača ili radi na sopstvenom izvoru energije, niti koliko dugo može ostati u pogonu pre nego što jedinica za hlađenje postane ograničavajući faktor.
Gde bi laser mogao da bude uklopljen
Charles de Gaulle već nosi protivvazdušne rakete Aster i oružje kratkog dometa, uz podršku svojih pratilaca. Laser bi dodao kratkotračno rešenje protiv malih dronova i smanjio bi upotrebu interceptora protiv jeftinih ciljeva, mada bi njegovi rezultati zavisili od vremenskih uslova, snage, mete i integracije sa brodskim sistemima za otkrivanje i upravljanje gađanjem. Smanjenje troška po gađanju jedan je od ciljeva mornarice, Zone Militaire je ispratio.
Integracija je najslabija tačka ovog zapisa. Oprema je imala sopstvene kamere, lidar i konzolu, i nijedno izveštavanje ne kaže da li je koristila podatke sa radara nosača ili borbenog sistema. To određuje da li operater deli sliku vazduha broda ili sam traži mete.
Američka mornarica testirala je veći laser na nosaču. Sistem LOCUST pokriva 20 do 35 kilovata, smešten u kontejner na palubi USS George H.W. Bush (CVN 77) i napajan brodskom električnom mrežom, završio je probe u oktobru 2025, prema francuskim i evropskim izveštajima, a navodno je video borbenu upotrebu u Zalivu Omaanu nekoliko meseci kasnije.
Nijedan od objavljenih izveštaja ne ukazuje da je francuski sistem ostao na brodu posle probnog rada. Francuska nije zvanično najavila planove za integraciju lasera na svojim nosačima, a njen naredni nosač, PA-NG (Porte-Avions de Nouvelle Génération), se očekuje da uđe u službu u kasnim 2030-im.
